Schimmelnagels, kalknagels?

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:
Schimmelnagels komen veel voor. In de volksmond worden schimmelnagels ook wel kalknagels genoemd. Medisch gezien hoeven schimmelnagels lang niet altijd behandeld te worden. Als je overweegt om je te laten behandelen voor schimmelnagel(s) is het verstandig om de voor- en nadelen van een behandeling tegen elkaar af te wegen.

Een schimmelinfectie (Onychomycosis) komt veel voor. Geschat wordt dat in Nederland 5% van de bevolking één of meer schimmelnagels heeft. De meeste schimmelnagels (98%) zijn aan de voeten te vinden, schimmelinfecties aan de vingernagels zijn wat zeldzamer. Meestal worden mensen met schimmelnagels voor deze klacht gezien en behandeld door de huisarts. Bij twijfel over de diagnose (het betreft mogelijk een andere nagelaandoening) of bij een uitgebreide medische voorgeschiedenis zal de huisarts verwijzen naar de dermatoloog.

Vooral bij ouderen

Schimmelnagels komen vooral bij ouderen voor. Oudere patiënten hebben een ongeveer 30 keer grotere kans om een schimmelnagel te ontwikkelen dan kinderen. Misschien komt dat omdat op oudere leeftijd de nagels minder hard groeien waardoor schimmels makkelijker de kans krijgen om zich hier te vestigen. Mensen met een verminderde afweer door bijvoorbeeld gebruik van prednison of andere afweeronderdrukkende medicatie (chemotherapie) of door ziekten van het afweersysteem zoals HIV/AIDS,  zijn gevoeliger voor het oplopen van het schimmelinfectie. Maar ook patiënten met diabetes mellitus, obesitas of slechte bloedcirculatie aan de benen hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van schimmelnagels.

Is het wel een schimmel?

Een kalknagel (schimmelnagel) is een verdikte, vaak gelig verkleurde en brokkelige nagel. Maar een verdikte, gele brokkelige nagel kan ook een groeistoornis zijn die niet veroorzaakt wordt door een schimmel maar door een andere oorzaak. Voorbeelden hiervan zijn slechte uitgroei door ouderdom, door een inflammatoire huidziekte zoals bijvoorbeeld psoriasis, door problemen met de bloedsomloop of zelfs zonder duidelijke oorzaak. Twijfel je of je verkleurde nagel wel een schimmelnagel is? Laat het dan vooral onderzoeken!

Soorten schimmels

De meeste schimmelnagels worden veroorzaakt door een schimmel uit de groep van de dermatophyten. Deze schimmels hebben namen die meestal met Trichophyton beginnen. Trichophyton rubrum komt het meeste voor (70% van de gevallen), gevolgd door Trichophyton mentagrophytes (20% ). Daarnaast bestaan ook nagelinfecties met Trichophyton interdigitale (Trichophyton mentagrophytes), Epidermophyton floccosumTrichophyton violaceumMicrosporum gypseumTrichophyton tonsuransTrichophyton soudanense en Trichophyton verrucosus.  Ook de gist Candida albicans  en andere niet-dermatophyten zoals Scytalidium (Neoscytalidium), Scopulariopsis, en Aspergillus kunnen een schimmelnagel veroorzaken. Mensen die veel met hun handen in contact komen met water kunnen een gistinfectie door Candida van de vingernagels oplopen.

Diagnose: schimmelnagel

De diagnose onychomycosis kan worden gesteld op het klinisch beeld. Toch is het beter om het zeker te weten of het een schimmelnagel betreft, omdat andere nagelaandoeningen er op kunnen lijken. Om die reden wordt bij de dermatoloog aanvullend onderzoek verricht bij een verdenking van een schimmelnagel voordat er gestart wordt met een kuur anti-schimmeltabletten. De Amerikaanse beroepsvereniging Dermatologie heeft onderzocht dat ruim de helft van de verdachte schimmelnagels uiteindelijk geen onychomycosis betroffen. Dit advies moet voorkomen dat mensen met een afwijkende nagel onnodig bloot worden gesteld aan behandeling met een zware kuur tabletten en eventuele bijwerkingen daarvan. Het aanvullend onderzoek bestaat meestal uit een schimmelkweek van een stukje nagel maar kan ook een histologisch onderzoek van een stukje nagel zijn wat door de patholoog behandeld wordt met een specifieke kleuring (PAS-D), waarna schimmeldraden kunnen worden aangetoond.

Aanvullend onderzoek.

Behandeling

Onychomycosen hebben doorgaans een onschuldig karakter en in de meeste gevallen is er geen medische noodzaak om de infectie te behandelen. Mechanische bezwaren (bijvoorbeeld als de nagel te dik is om nog comfortabel in een schoen te passen) kunnen door vijlen, en cosmetische bezwaren (verkleuring) met nagellak worden aangepakt.

Schimmelnagels

Behandeling door de pedicure kan goede lokale resultaten geven.

Ook de behandeling door de pedicure kan goede lokale resultaten geven. 

Medisch blijft het lastig

Medisch gezien zijn er weinig lokale behandelopties beschikbaar. Een anti-schimmelcrème is helaas niet effectief, deze dringt onvoldoende door in de nagel. Soms wordt er wel een anti-schimmelcrème voorgeschreven als er ook sprake is van voetschimmel. De enige lokale therapie die in sommige gevallen effectief kan zijn is Loceryl (amorolfine 5%) nagellak. Dit is sinds 2012 op de markt en wordt geproduceerd door Fagron. De lak wordt een tot twee keer per week aangebracht gedurende zes maanden (teennagels negen tot twaalf maanden) en is een optie bij patiënten met oppervlakkige distale (uiteinde van de nagel) schimmelnagels die geen behandeling met tabletten willen of kunnen innemen.  

Langdurige kuur

Voor definitieve genezing is een langdurige kuur anti-schimmel tabletten noodzakelijk, zoals terbinafine voor de teennagels en itraconazol voor de vingernagels. Een enkele keer wordt gekozen voor fluconazol, wanneer er een contra-indicatie bestaat voor de eerstgenoemde medicatie. De behandeling duurt lang, drie maanden. Soms is verlenging van de kuur noodzakelijk bij onvoldoende resultaat  na deze termijn.  Omdat de teennagel langzaam groeit (gemiddeld 1,5-2.0 mm per maand), duurt het soms wel een jaar voordat het geïnfecteerde deel van de nagel geheel gezond uitgegroeid is. Tijdens de kuur wordt geadviseerd de nagel kort te houden en regelmatig af te vijlen. 

Bijwerkingen behandeling

De anti-schimmeltabletten zijn belastend voor de lever. De leverfunctie en het bloedbeeld dienen tijdens de behandeling gecontroleerd te worden. Bij ouderen geeft de kuur om deze reden ook vaker problemen, bovendien kunnen door medicatiegebruik interacties ontstaan tussen verschillende middelen. De meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, braken, buikpijn en diarree. 

Dermatologen behandelen daarom alleen patiënten die zeer veel klachten ervaren van de nagels of die een risico hebben op complicaties als gevolg van de schimmelnagels.  Dit kan het geval zijn bij patiënten met diabetes mellitus, een verstoorde afweer, bij een infectierisico (slechte circulatie of lymfe-afvloedproblemen), of bij mensen die last hebben van een bepaalde vorm van eczeem (acrovesiculeus eczeem) die door een schimmel aan de voeten kan worden verergerd. 

Referenties:

 

Door: H.E. Teulings, dermatoloog i.o. AMC Amsterdam voor VoetVak+, bewerkt voor BeautyWeb, afbeeldingen: Getty Images.

Op zoek naar meer informatie over het gezond houden van je nagels? Kijk dan hier.