Hallux valgus zelftest: een scheve grote teen laten opereren of niet?

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:
Hallux valgus komt veel voor. Het is een lastige en pijnlijke aandoening, die vaak ook als ontsierend wordt ervaren. Conservatieve behandeling kan bijdragen aan het verminderen van de klachten. Maar wanneer is het juiste moment om een afspraak te maken met een orthopeed in het ziekenhuis om de operatieve mogelijkheden te bespreken?

Om deze vraag te beantwoorden ontwikkelde orthopedisch voetchirurg dr. I.V. van Dalen een online test. Deze ‘Hallux valgus zelftest’ geeft na het invullen een advies; misschien zijn er nog conservatieve behandelingsmogelijkheden of is het toch verstandig om een operatie te overwegen. 

Hallux valgus

Bij een hallux valgus staat de grote teen (de hallux) niet meer recht. Deze wijst dan schuin naar buiten richting de tweede teen. Bij ernstige vormen staat de grote teen verder gedraaid en kan de tweede teen in het gedrang komen, waardoor deze over de grote teen gaat liggen. Doordat het eerste middenvoetsbeentje naar binnen gaat staan (richting de andere voet), ontstaat aan de binnenzijde van de voet een pijnlijke bult (de bunion).

Hallux Valgus opereren?

De beslissing om wel of niet te opereren hangt vooral af van de pijn en het ongemak dat ervaren wordt bij een hallux valgus in het dagelijks leven. Pijn is subjectief. Terwijl ongemak afhankelijk is van onder andere werkomstandigheden, zoals een staand of zittend beroep. Maar ook of op het werk verplicht wordt om elegant (en dus smal) schoeisel te dragen. Ongemak kan ook ervaren worden tijdens het sporten. 

Vorm van de voet

Een belangrijke rol in het ontstaan van pijn en ongemak speelt de vorm van de voet en andere standsafwijkingen. Sommige mensen hebben geen last van de scheve grote teen of bunion, maar juist van de tweede teen. Dit komt doordat de grote teen de tweede teen wegdrukt. De tweede teen kan zo een standsverandering krijgen, doordat deze onder of boven de grote teen gaat liggen. Het wordt helemaal vervelend als de grote teen de tweede teen ‘uit de kom’ drukt. Dit kan veel pijnklachten geven. Als alleen de tweede teen klachten geeft en de hallux niet, kan het toch verstandig zijn om de stand van de hallux operatief te corrigeren. Want als de hallux de tweede teen uit de kom heeft gedrukt, ontstaat er na verloop van tijd onherstelbare schade aan het gewricht tussen de tweede teen het tweede middenvoetsbeentje. 

Morton’s neuroom

Opvallend vaak is er naast een hallux valgus een Morton’s neuroom aanwezig. Dit is een verdikking van de gevoelszenuw die loopt tussen de middenvoetsbeentjes naar de tenen. Doordat de zenuw telkens even klem komt te zitten tussen de kopjes van de middenvoetsbeentjes, wordt deze steeds opnieuw een beetje beschadigd. Als deze zenuw geïrriteerd is kan deze klachten geven zoals pijn met uitstraling naar de tenen. De pijn in de tenen voelt als brandend, stekend, als kramp of als elektrische prikkeling. Vaak is er ook een doof gevoel in de derde en vierde teen. Bij hinderlijke klachten aan het neuroom zou tijdens een hallux-valguscorrectie ook deze zenuw vrijgelegd of verwijderd kunnen worden. 

De zelftest

De online ‘Hallux valgus zelftest’ is te vinden op de website www.voetenenkelklacht.nl. De test bestaat uit zestien vragen. Het beantwoorden van deze vragen kost enkele minuten. Na het invullen van de test wordt een advies gegeven of het verstandig is om een operatie te ondergaan of niet. De beslissing om wel of niet te opereren hangt vooral af van de pijn en het ongemak dat ervaren wordt. Wat zijn de achterliggende criteria om te kunnen komen tot zo’n advies?

Het grote teengewricht

In de zelftest wordt gevraagd naar de beweeglijkheid van het grote teengewricht. Er wordt specifiek gevraagd om zelf een test uit te voeren op een belaste voet. Op deze manier kan de functie van de grote teen beoordeeld worden tijdens de afwikkeling. Indien het uitvoeren van deze beweging beperkt, onmogelijk of pijn erg pijnlijk is, dan is er kans dat artrose (slijtage) in het gewricht de beweging beperkt. Daarnaast is het belangrijk om te weten in welke mate de grote teen in valgus (scheef naar binnen) staat. In de zelftest zijn vier afbeeldingen zichtbaar waarop de scheefstand van de grote teen in mindere en in meerdere mate afgebeeld staan. Per voet kan er aangevinkt worden hoe scheef de teen staat.

Pijn

Een belangrijke graadmeter in de zelftest is het inzichtelijk maken van de al dan niet aanwezige pijn. En of deze korter of langer dan zes maanden aanwezig is. De duur van de pijn geeft informatie over eventuele differentiaaldiagnoses. Zo zou recent acuut ontstane pijn kunnen duiden op artritis of op een jichtaanval. En kort bestaande pijn zou ook spontaan weer kunnen verdwijnen. Indien de klachten al jaren spelen dan is er meer verdenking op artrose. 

Ook de locatie van de pijn is belangrijk; 

  • Is er pijn in de knok van de grote teen?
  • Is er pijn onder de bal van de voet?
  • Zijn er pijnlijke kromme tenen naast de grote teen?
  • Is er een doof gevoel of tintelingen in de tenen naast de grote teen?

Samengaande klachten hallux valgus

Bij een hallux valgus is er meestal niet alleen pijn in het grote teengewricht en het verloop van de grote teen. Vaak zijn er samengaande klachten onder de voorvoet of juist aan de kromme tenen naast de hallux in plaats van een pijnklacht in het gewricht van de scheve hallux. Een dof gevoel of tintelingen in de tenen kunnen duiden op de aanwezigheid van een Morton’s neuroom. Indien er geadviseerd wordt om te opereren, dan zou een combinatie-operatie mogelijk zijn; tegelijkertijd met de correctie van de valgusstand van de hallux zouden de kromme tenen ernaast rechtgezet kunnen worden en/of een neuroom verwijderd kunnen worden. De correctie van de valgusstand van de hallux vermindert vaak op zich al de pijnklachten onder de bal van de voet.

Operatie Morton’s neuroom

Het advies

Na het invullen van de 16 vragen in de hallux valgus zelftest wordt er een advies gegeven. Als er een niet-operatieve behandeling geadviseerd wordt, dan kan het verstandig zijn om een podoloog of podotherapeut te bezoeken voor advies. Ook bij een forse hallux valgus zijn niet-operatieve behandelingen mogelijk. De verschillende mogelijkheden op een rijtje: schoenadvies, schoen lokaal oprekken, therapiezool, therapiesokken, vilt, teenspreiders, schoenaanpassingen of een orthopedische maatschoen. 

Operatie?

Als een operatie geadviseerd wordt, dan is het verstandig om met de huisarts te overleggen of een verwijzing naar een orthopedisch chirurg, gespecialiseerd in voet- en enkel zinvol en wenselijk is. Er zijn verschillende operatietechnieken voor een hallux valgus mogelijk. Het is belangrijk dat er gekozen wordt voor een techniek die het beste bij de afwijking past om het beste resultaat te kunnen behalen. Verschillende operatietechnieken op een rijtje: Chevron osteotomie, Scarf osteotomie, MTP-I artrodese, TMT-I artrodese en Akin osteotomie, op de website wordt hierover veel uitleg gegeven, die je na de zelftest kunt gaan bekijken.

Pijn als criterium

Belangrijk om te onthouden is dat wanneer er geen langdurig bestaande pijn is aan de voet, het advies zal zijn om deze niet te laten opereren. De hallux valgus operatie is geen esthetische operatie; het doel is om de (pijn)klachten te verhelpen, niet om de voet mooier te maken. 

Betrouwbare informatie over hallux valgus

Wil je meer informatie over hallux valgus? Of over andere voet- en enkelklachten? Kijk dan op www.voetenenkelklacht.nl. Deze gratis website biedt een schat aan informatie. De informatie is gebaseerd op de meest recente wetenschappelijke onderzoeken en is hierdoor zeer betrouwbaar. Vele bekende, maar ook minder bekende klachten zeer gedetailleerd uitgewerkt. 

Door: Lisette de Graauw, registerpodoloog en echografist bij www.podozorg-nieuwegein.nl en www.hielpijncentrum.nl