Microbioom: allemaal beestjes

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:
Het is misschien een bijzondere gedachte, maar we zijn niet alleen... We leven zonder het te merken in symbiose met allemaal kleine beestjes. In totaal dragen we in ons lichaam zo’n anderhalve kilo aan micro-organismen met ons mee. Dit noemen we het menselijk microbioom. Deze micro-organismen zitten voornamelijk in ons spijsverteringskanaal, de darmen en op de huid. Ze spelen een essentiële rol bij onze gezondheid. Veel huid- en andere gezondheidsproblemen hebben een relatie met een verstoring van het microbioom.

Op onze huid en in ons lichaam leven miljarden micro-organismen. Vooral bacteriën, maar ook virussen en schimmels. Het microbioom is een onmisbaar onderdeel van ons natuurlijke afweermechanisme. Het beschermt ons lichaam tegen andere ziekmakende micro-organismen en helpt ons bij de vertering van voedsel.

Microbioom en gezondheid

Een gezond microbioom is essentieel voor onze eigen gezondheid. Maar hoe ziet een gezond microbioom er eigenlijk uit? De samenstelling van het microbioom verschilt sterk van persoon tot persoon en verschilt ook per lichaamsdeel. In de luchtwegen of op de huid leven andere microben dan in onze darmen. De microben die onder onze oksels leven zijn anders dan die op ons gezicht. Onderzoek heeft aangetoond dat de samenstelling van het microbioom onder andere wordt bepaald door dieet en omgeving, maar ook door erfelijke eigenschappen. Het microbioom beïnvloedt allerlei processen in ons lichaam en bepaalt zo voor een belangrijk deel hoe ons lichaam functioneert. Ziektes als diabetes, obesitas, depressie en hart- en vaatziekten hebben een relatie met een verstoord darmmicrobioom. 

Darmen

De darmen spelen een cruciale rol als het gaat om ons microbioom. Hier leven de meeste micro-organismen. Het darmmicrobioom bestaat vooral uit bacteriën. Het aantal darmbacteriën dat inmiddels bekend is, schommelt rond de duizend verschillende soorten per individu. Ze zijn onder meer verantwoordelijk voor de vertering van voedingsstoffen, het fermenteren van vezels en zorgen ervoor dat bepaalde stoffen en energie vrijkomen. Darmbacteriën scheiden onder meer stofjes uit die de zenuwcellen in de darm prikkelen en een signaal naar de hersenen sturen zodat de darmbeweging in gang wordt gezet. De bacteriën in de darm zijn ook verantwoordelijk voor de productie van metabolieten, stoffen die door de darmwand kunnen worden opgenomen en zo in het lichaam terechtkomen. Een voorbeeld daarvan is de stof butyraat, die ontstaat bij het fermenteren van voedingsvezels. Butyraat is een belangrijke energiebron voor de cellen in de darmwand.

Darmen signaleren aan onze hersenen

Darmbacteriën produceren bovendien vitamine K, een belangrijke stof voor de bloedstolling. En heel belangrijk: de darmbacteriën scheiden als we gegeten hebben, stofjes af die het signaal geven aan onze hersenen dat we voldaan zijn. Verschillende onderzoeken hebben aangetoond dat de samenstelling van het microbioom in de darmen anders is bij mensen met een bepaalde aandoening, zoals inflammatoire darmziektes, astma, obesitas of diabetes. 

Het darmmicrobioom bestaat vooral uit bacteriën.

Huid

Net als in de darmen leven ook op onze huid miljarden micro-organismen, die samen het huidmicrobioom vormen. Het microbioom van de huid bestaat uit bacteriën, bacteriofagen, virussen, schimmels, gisten en wat grotere organismen zoals mijten. De huid en het huidmicrobioom leven in symbiose met elkaar. Op elke cm2 huid leven minstens één miljoen micro-organismen. De huid en het huidmicrobioom vormen samen een belangrijke barrière voor schadelijke micro-organismen van buitenaf. Een gezond huidmicrobioom beschermt ons tegen huidreacties, allergieën en ontstekingen. Een verandering in de samenstelling van je huidbacteriën kan leiden tot de huidziektes zoals psoriasis. 

De diversiteit van het huidmicrobioom verschilt per mens en per lichaamszone. De samenstelling van het huidmicrobioom hangt af van verschillende factoren zoals de zuurgraad, vochtigheid en het zout- en vetgehalte van de huid. Ook tussen het huidmicrobioom van mannen en vrouwen zitten grote verschillen. Verder spelen iemands genetische achtergrond, leeftijd, leefstijl, leefomgeving en medicijn- en cosmeticagebruik een rol.

Voeding

Met voeding kun je invloed uitoefenen op de samenstelling van je darmmicrobioom. Een vezelrijk dieet met voldoende groente, fruit, volkorenproducten, noten en peulvruchten stimuleert de aanwezigheid van bacteriën die betrokken zijn bij de fermentatie van voedingsvezels. Dit leidt volgens onderzoekers tot een gezonde samenstelling van het microbioom. Voedingsmiddelen die veel vezels bevatten noemen we prebiotica. Die vezels zijn onder andere te vinden in groenten zoals prei, uien en bonen, maar ook in haver, gerst en volkoren pasta, adviseert het Voedingscentrum. Probiotica zijn producten zoals yoghurt en melkdrankjes waarin levende bacteriën aanwezig zijn. Ook die zouden een gunstige werking hebben op het microbioom, alhoewel de hoeveelheid gezonde bacteriën in dergelijke producten erg klein is vergeleken bij de immense hoeveelheid micro-organismen in en op ons lichaam. Tegenwoordig zijn er zelfs cosmeticaproducten verkrijgbaar met probiotica om het huidmicrobioom te ondersteunen. Huidcrème met beestjes… mmmm!

Tekst: Saskia Petit

Je weerstand een boost geven met vitamines en mineralen?