Acne… het zit in ons DNA

‹ Terug naar overzicht
Geplaatst op:
De meest voorkomende huidaandoening is acne. Anno 2020 is acne nog steeds een heel vervelende, pijnlijke huidziekte met grote (psychische) impact op het leven. En niet alleen bij jonge mensen.

Acne zit in ons DNA. Bij de een wat meer dan bij de ander, maar genetisch is al bij aanleg bepaald wie acne krijgt en in welke mate. Twintig procent ervan is genetisch, via vader, moeder of via beiden. En zit acne veel in de familie, dan kun je er zelf geheid ook op rekenen. Maar…80 procent wordt bepaald door andere factoren.

Kennis over acne

Zodra er rode papels, gele pustels, zwarte comedo’s en whiteheads (bleekgele bobbel, red.) op de huid te zien zijn treedt alarmfase I in werking en wordt al snel de diagnose acne gesteld. Acne is een verzamelnaam van diverse huidaandoeningen met een aantal synonieme factoren. Bij elke vorm van acne kan een andere behandelmethode en aanpak noodzakelijk zijn, waarbij ook samenwerking met verschillende beroepsgroepen noodzakelijk kan zijn. De schoonheidsspecialist, mesoloog, diëtist, psycholoog, allergoloog, dermatoloog, hormoonspecialist en acupuncturist: zij hebben ieder een eigen visie en benaderen een probleem vaak vanuit een verrassend andere invalshoek. 

5 factoren bij acne

Vijf primaire factoren zijn verantwoordelijk voor het ontstaan van een vorm van acne:

  1. Toegenomen talgproductie onder invloed van onder andere androgene hormonen.
  2. Hyperkeratose (overmatige verhoorning) en verdikking van de bovenste huidlagen, het epitheelweefsel, van de epidermis. Evenals het epitheelweefsel in de haarschacht en de talgklierwand.
  3. Obstructie van de talgklieruitvoergang in de haarschacht en op de epidermis.
  4. Bacteriële kolonisatie van de talgklier door de propioni acnes bacterie.
  5. Het toenemen van ontstekingsmediatoren rondom de talgklierfollikel.

Hormonen

Tijdens de puberteit komen de slapende geslachtsklieren tot ontwikkeling. Dit is een onderdeel van het volwassen worden. Bij jongens in de testis de androgene hormonen, bij meisjes in eierstokken de ovariële hormonen. Daarnaast worden in de bijnieren de adrenale hormonen, het cortisol bij beide geslachten aangemaakt. Testosteron en oestrogenen zijn hiervan de belangrijkste hormonen die een rol spelen bij acne. Op de talgklieren zitten receptoren die met name in de pubertijd zeer ontvankelijk zijn voor het mannelijke hormoon testosteron. Eenmaal in verbinding met de celkern van de talgklier, neemt testosteron de sturing van het talgproces over en stuwt de productie van het sebum (huidvet, red.) fors omhoog.

Talg

Normaal barst de talgklier uit in het haarschachtkanaal en na ongeveer zes dagen stroomt de vetachtige substantie via de huidporie over het huidoppervlak ter bescherming tegen de ongewenste invloed van de micro-organismen. Bij acne raakt de haarschacht in zeer korte tijd overvol waardoor een opstopping in het infundibulum, het halletje van de haarporie, ontstaat. Op de epidermis koeken de dode epitheelcellen samen tot een verhoornde prop en sluiten de porie van buitenaf luchtdicht af. De propioni acnes bacterie, een anaerobe bacterie die in en op de huid leeft, verandert van een vredelievend medebewoner in een zeer agressieve ruziemaker. Doordat er geen zuurstof meer in de haarporie kan komen, krijgt deze bacterie ineens heel veel extra voeding, en dus meer ook veel energie en gaat zich als een razende vermenigvuldigen. Hierbij komen ontzettend veel gevaarlijke, explosieve afvalstoffen vrij, de vetzuren. De gevoelige poriewanden (van epitheelweefsel) zijn niet bestand tegen deze irriterende vetzuren en proberen zich te verdikken. Acne en puistjesDit is echter koren op de molen van de propioni acnes bacterie want daardoor komen er van binnenuit nog meer dode epitheelcellen die zich samenballen tot een dikke prop en de zuurstoftoevoer afsluiten. De melanine, aanwezig in de epitheelcellen, kleurt de talgprop donker en voilà: de meeëter, de blackhead is geboren. Of er vormt zich een bleekgele bobbel, de whitehead, de gesloten comedo. Overigens kun je nog meer afleiden van de kleur van de talg, deze kan wit, lichtgeel, donkergeel en amberkleurig zijn. Het huidtype en de soort acne worden hierop beoordeeld.

Ontstekingsverschijnselen 

Zoals een kurk met kracht omhoog schiet bij het openen van een fles champagne, zo barst de talgklier uiteindelijk open door de scheuring van de talgklierwanden en al het sebum met bacteriën en ontstekingsgevoelige afvalstoffen komt terecht in de dermis (lederhuid). Dit is aan het huidoppervlak  te zien en te voelen als een harde rode, pijnlijke papel. Deze blijft groeien omdat de substantie zich een uitweg baant, hoe dan ook, naar het huidoppervlak. De huid staat strak en uiteindelijk verschijnt er een gelige punt bovenop de pijnlijke rode pustel. Dan komen er meer spelers in het veld die zich hiertoe aangetrokken voelen, de bacterie staphylococcus epidermis en de schimmel pityrosporum ovale en soms doet de demodex mijt er nog een schepje bovenop. Er is dan een fikse ontsteking op komst met alle gevolgen van dien. 

Porie blijvend en zichtbaar vergroot 

Het zelfherstellende vermogen van het lichaam, ons immuunsysteem, treedt direct in werking, de ontstekingsmediatoren worden geactiveerd. De bloedvaten worden door de histamine opengehouden zodat de leucocyten zo optimaal mogelijk een weg kunnen vinden naar de ontstekingshaard om daar ter plekke de bacteriën te bestrijden en op te ruimen. De lymfevaten zijn alert om zo snel mogelijk de dode schadelijke stoffen af te voeren. Je kunt dit vaak voelen: dan zijn de klieren opgezet. Is de talginhoud eenmaal in de lederhuid losgebarsten, dan ontstaat er praktisch altijd een ontsteking waarbij – na genezing – weefselverlies optreedt. Dit wordt zichtbaar aan de bovenzijde van de huid, de zogenaamde ice pick, kenmerkend als restverschijnsel bij heftige acne. De porie is blijvend en zichtbaar vergroot doordat er onderhuids ook kleine micro-ontstekingen zijn geweest, het weefsel is daardoor verzwakt en sluit zich niet meer.

Plaatsen waar acne kan voorkomen op het lichaam:

  • In  het gelaat, de befaamde T-zone.
  • Op de rug en met name tussen de schouderbladen.
  • Op de bovenkant van de borst en schouders.
  • In hals en nek, de onderkant van de haargrens.
  • In de haargrens.
  • Onder oksels en in liezen.
  • De ano-genitale streek.

 

Met dank aan Marianne van den Broek

Wie had dat gedacht? Maar liefst 50% van de mensen denkt dat acne en puistjes besmettelijk zijn…